موضوع : انواع ناهنجاری های فیزیولوژیکی میوه مرکبات (بخش اول)
تعداد بازدید : 1471 بار
تاریخ بارگذاری : 1395/03/16 - 2 سال پیش
نام دسته : مرکبات
یک شنبه 16 خرداد 1395
تعداد بازدید : 1471 بار
تاریخ بازدید : 1395/03/16 - 2 سال پیش
نام دسته : مرکبات
ناهنجاری های فیزیولوژیکی نتیجه عملکرد ناقص فرآیندهای فیزیلوژیکی درون بافت های میوه است و این نوع ناهنجاری ها را باید از اختلالات ایجاد شده توسط عوامل بیماری زا و آفات مجزا نمود. ناهنجاری های فیزیولوژیکی همچنین متفاوت از صدمات و ضربات مکانیکی وارد شده در ول جابجایی است. مرکبات نسبت به برخی میوه ها قابلیت فسادپذیری پایین تری داشته ، بنابر این می تواند تا حدی شرایط جابجایی نامناسب و محیطی ضعیف را تحمل کند. اگرچه استحکام ظاهری آنها نباید بهانه ای برای بی توجهی در به کار بردن روش های مؤثر پس از برداشت شود. چرا که میوه ها حتی با شکاف و ترک خوردگی های خیلی کوچک پوسده خواهند شد. این اختلالات به دو دسته تقسیم می شوند گروهی از این ناهنجاری ها مربوط به قبل از برداشت بوده و تعدادی دیگر مربوط به بعد از برداشت میوه و انبارداری آن می شود.
ناهنجاري هاي فيزيولوژیکی قبل از برداشت
1- یخ زدگی
علت: این مشکل در نواحی که مرکبات در عرضهای 30 درجه شمالی و جنوبی یا بالاتر پرورش می یابند، شایع بوده و در نواحی مدیترانه ، آمریکا، آمریکای لاتین، چین و ژاپن و در ایران بخشهای شمالی و استان کرمان بیشتر در معرض صدمات ناشی از یخ زدگی هستند.
نشانه ها: در میوه یخ زده، کریستال های سفید بین آبدانک های میوه مشاهده می شود و در حالت شدید ، باعث پارگی غشای آبدانک ها می شود. بعد از گرم شدن و ذوب شدن یخ درون آبدان ها ، بافت گوشت میوه حالت آبکی پیدا می کند. در انتهای میوه نواحی خشک شده ظاهر شده که همراه با از دست دادن رطوبت از میان غشاهای صدمه دیده است. پذیرش میوه یخ زده در کشورهای مختلف با توجه به وسعت آسیب فرق می کند. در فلوریدا ، میزان صدمه یخ زدگی پرتقال های درجه یک نباید بیش از 6 میلی متر قسمت انتهای ساقه باشند، در حالی که در کالیفر نیا خسارت میوه تا 20 درصد سطح مقطع میوه در حالت برش عرضی مجاز می باشد. غشاهای داخلی و آبدانک ها نسبت به صدمه یخ زدگی از پوست حساس تر هستند.
پیشگیری یا کنترل:
راهکارهایی چون پوشاندن نهال ها و تنه ی درختان، استفاده از پوشش آب آهک روی تنه، گرم کردن باغ های مرکبات ، ایجاد دود در بامداد شب های یخبندان، استفاده از ماشین های تولید باد، آبیاری با حجم بالا روی درخت، خاک دادن محل پیوند و آبیاری تحت فشار در کاهش آسیب سرمایی نقش مهمی دارند.
2- گرانوله شدن میوه
علت: پرتقال های والنسیا بیش از سایر ارقام در معرض پدیده ای به نام گرانوله شدن قرار دارند. این پدیده فیزیولوژیکی هنگامی که میوه روی درخت، پس از رسیدن تا اواخر تابستان یا پاییز باقی می ماند ظاهر می شود.
درختانی که تعداد میوه آنها کم است پدیده ی گرانوله شدن شدید است در حالی کع در درختان پر محصول این ناهنجاری کمتر گزارش شده است. در مناطق گرم با رطوبت پایین، تبخیر آب از میوه در وقوع این ناهنجاری نقش دارد.
همچنین میوه های بیش از حد رسیده یا میوه های درختان جوان، مستعد برای افزایش این عارضه هستند. تأخیر در برداشت میوه باعث تشدید گرانوله شدن در پوملو ها می شود. در نواحی با شیوع گرانوله بالا، بافت های گیاه شامل مقادیر زیاد کلسیم و منگنز و مقادیر پایین فسفر و بر می باشند. عواملی چون نوع ایه ، سن درخت ، بارندگی ، عملیات کاشت، زمان برداشت ، دوره انبار مانی و منطقه رویش درخت روی این پدیده تأثیر گذار است.
نشانه ها: بررسی های تشریحی روی میوه نشان داده است که در ایبن حالت آبدان ها یا وزیکول (به قاچهای میوه آبدان و به کیسه های حاوی آب در درون قاچهای میوه آبدانک می گویند) بزرگ و سخت شده و رنگ آنها سفید می شود در حالت شدید، کیفیت درونی میوه کاملاً تغییر می کند و داخل میوه خشک و الیافی می شود.
در میوه های گرانوله شده، میزان آب میوه به علت تشکیل ژل در آبدانک ها شدیداً کاهش می یابد. این میوه ها میزان وزن، درصد گوشت، عصاره میوه و TSS ( درصد ماده جامد ) پایین تر و درصد پوست بالاتری نسبت به میوه های سالم داشتند. گزارش شده است که آبدان های گرانوله شده دارای میزان تنفس بیشتر و در مقابل میزان اسید و قند کمتری هستند چون مقداری از مواد صرف ساخت و سخت شدن دیواره سلولی می شود.
پیشگیری یا کنترل:
برداشت در زمان مناسب رسیدگی و تیمار با اسید جیبرلیک می تواند در کاهش ضایعات مؤثر باشد.
3- ترکیدگی میوه
علت: عامل اصلی این پدیده به طور قطع مشخص نیست اما عواملی در ایجاد این مسأله نقش دارند. عوامل محیطی که روی درجه حرارت و رطوبت مؤثر باشد و یا نوسان شدید رطوبت خاک را موجب شود تأثیر جدی روی ترکیدگی میوه می گذارد. آبیاری یا بارش باران شدید ناگهانی می تواند منجر به ترکیدگی میوه شود. کمبود شدید مس از عوامل دیگری است که سبب سختی پوست میوه شده و به موازات نمو میوه، پوست میوه توسعه نیافته و باعث پارگی پوست می شود. از طرف دیگر بیماری هایی مثل پوسیدگی سیاه آلترناریایی اغلب در ایجاد این عارضه نقش دارند.
نشانه ها: ترکیدگی میوه در پوست و حتی گوشت مرکبات به ویژه در برخی ارقام پرتقال های ناف دار و نارنگی پیج در دوران نمو میوه مشاهده می شود این حساسیت در برخی ارقام بیشتر از بعضی ارقام دیگر است.
پیشگیری یا کنترل:
میوه های رسیده حساس تر هستند و باید قبل از شروع بارانهای پاییزی برداشت شوند. برداشت به موقع و تنک محصول و محلول پاشی برگی با کلرید کلسیم و ضخیم بودن پوست میوه وقوع این عارضه را کاهش می دهد.
4- ترک خوردگی میان بر پوست
علت: ترک خوردگی میان بر نوعی عارضه فیزیولوژیکی با عوامل ناشناخته است که در کلیه مرکبات بخصوص پرتقال های والنسیا ، ناول، هاملین و انواع نارنگی ها مشاهده می شود. عواملی مثل باردهی سنگین ، افزایش سن درخت ، کمبود کلسیم، میزان پایین ازت و پتاسیم با فسفر بالا یا تنش آبی که منجر به کاهش ضخامت پوست شده ، ممکن است حساسیت به ترک خوردگی میان بر را افزایش دهد. همچنینم برداشت با تأخیر ، منجر به بروز این عارضه می شود. شاید اختلاف در رشد بافت های آلبدو ( بخش سفیدی پوست ) و فلاودو ( بخش رنگی پوست) به علت توقف تقسیم سلولی بافت آلبدو بعد از 9-8 هفته و ادامه تنقسیم سلولی فلاودو تا رسیدن میوه منجر به ترک خوردگی شود.
نشانه ها: ظهور ناهمواری های منظم و گاه نا منظم روی پوست میوه، بدون این که شکافی در پوست ایجاد شود. این ناهمواری ها در حالت شدید به صورتن طولی و عرضی روس پوست توسعه یافته و تمام پوست را در بر می گیرد.
پیشگیری یا کنترل:
در پرنقال های والنسیا و ناول، با پاشش 20 پی پی ام جیبرلین موقعی که قر میوه 50-30 میلی متر باشد، کاهش قابل توجهی در این عارضه، به دست می آید. به نظر می رسد این عارضه با وضعیت تغذیه ای درخت در ارتباط باشد و تغذیه با پتاسیم و نیتروژن می تواند میزان این عارضه را کاهش دهد. تا کنون مطالعه ی جامعی روی تعیین زمان مؤثر کاربرد اسید جیبرلیک بدون اثر منفی روی رنگ میوه ، ارتباط بین وضعیت باردهی میوه و وقوع این اختلال ، اثر حلقه برداری و بهبود فعالیت ریشه روی این عارضه انجام نشده است.
5- پفکی شدن
علت: براساس شواهد به دست آمده ، میوه های با رسیدگی زیاد ، درختان قوی و انبارهای با رطوبت بالا باعث ایجاد ضخامت در پوست و جدا شدن آن از گوشت می شوند. این پدیده در پرتقال ها، لایم ها و لمون ها کمتر رخ می دهد اما در نارنگی ها از جمله پونکن و ساتسوما شایع است.
نشانه ها: جدا شدن پوست میوه از قسمت گوشت.
پیشگیری یا کنترل:
برداشت در مرحله صحیح رسیدگی ، تیمار التیام دهی قبل از انبار، تهویه مناسب و اجتناب از انبارمانی طولانی مدت در رطوبت نسبی بالا آسیب پفکی شدن را کاهش می دهد.
6- آفتاب سوختگی
علت: این اختلال در نواحی گرمسیری خشک و نیمه خشک متداول است که شدت نور خیلی بالا است. در این حالت ، سوختگی روی پوستن میوه و در جهت تابش نور خورشید گسترش می یابد.
نشانه ها: آفتاب سوختگی علاوه بر میوه ها به برگ ها و ساقه نیز آسیب می رساند. در برگ ها ایجاد نقاط صمغی نموده که گاهی سیاه و چرب به ظر می رسند. احتمال بروز در میوه های قرار گرفته در جهت جنوب غربی بیشتر است. در بین مرکبات تانجرین ها حساس هستند و در آنها علایمی چون بخش های خشکیده پوست و گوشت زیر آنها مشاهده می شوند. همچنین نواحی آسیب دیده نوعی شکست رنگ نشان می دهند.
پیشگیری یا کنترل:
استفاده از ارقامی با عادت تولید میوه در داخل تاج، که حساسیت کمتری به این اختلال دارند.
7- لکه های سطحی روشن و تیره
علت: این لکه ها در اثر جابجایی و حرکت میوه به وسیله باد ، ساییدگی میوه ها با یکدیگر یا با برگ ها و شاخه ها ایجاد می شود.
نشانه ها: این صدمه به صورت پوسته های نقره ای رنگ مشاهده شده و به تدریج زبر می شود. در نوع لکه روشن ممکن است رنگ در محدوده ی نقره ای ، خاکستری یا کرم باشد. کیفیت و مزه ای میوه تحت تأثیر لکه سطحی قرار نمی گیرد. معمولاً لکه های تیره نیز در شرایط مشابه لکه روشن ایجاد می شود. اختلاف اصلی آنها در رنگ تیره تر و شکل نامنظم آن است.
منابع:
1- امیدی ، فاطمه ؛ هما رجایی و حشمت اله رحیمیان.1383. بررسی تغییرات سلولی- بافتی پوست میوه در حال نمو پرتقال، در ارتباط با عارضه ترک خوردگی میانبر. شانزدهمین کنگره گیاهپزشکی ایران . جلد دوم . بیماری های گیاهی و علف های هرز.
2- فتاحی مقدم ، جواد .1386. اهمیت پس از برداشت در مرکبات . شورای انتشارات مؤسسه تحقیقات و مرکبات کشور.
3- فتوحی قزوینی، رضا و جواد فتاحی مقدم. 1385. پرورش مرکبات در ایران . انتشارات دانشگاه گیلان.

در این دسته :